ลูกค้าหลายรายที่ทักมาไม่ได้อยากได้เว็บใหม่ อยากได้เว็บเดิมคืนเฉย ๆ เว็บยังอยู่ ยังเปิดได้ แต่แก้เบอร์โทรไม่ได้ เปลี่ยนราคาไม่ได้ และคนที่ทำให้ตอนนั้นติดต่อไม่ได้แล้ว สุดท้ายต้องจ่ายเงินทำใหม่ทั้งก้อนเพื่อจะได้สิ่งที่ควรจะเป็นของตัวเองตั้งแต่แรก
เรื่องนี้ไม่ได้เกิดจากคนทำเว็บนิสัยไม่ดีเสมอไป ส่วนใหญ่เกิดจากงานจบแบบไม่มีขั้นตอนส่งมอบ พอไม่มีขั้นตอน ของก็ค้างอยู่ในมือคนทำโดยที่ทั้งสองฝ่ายไม่ทันสังเกต
ส่งมอบไม่ใช่การส่งไฟล์
คนมักเข้าใจว่าส่งมอบคือได้ไฟล์เว็บมาเก็บไว้ ซึ่งไฟล์แทบไม่มีประโยชน์กับเจ้าของธุรกิจที่ไม่ได้เขียนโค้ด สิ่งที่มีประโยชน์จริงคือสองอย่าง คือบัญชีที่ควบคุมเว็บได้ และความรู้ว่าจะแก้อะไรตรงไหน
วิธีวัดง่าย ๆ ว่างานส่งมอบเรียบร้อยหรือยัง คือถามตัวเองว่าถ้าพรุ่งนี้คนทำเว็บหายไปเงียบ ๆ เว็บยังอยู่ไหม ต่ออายุโดเมนเองได้ไหม แก้ราคาหน้าเว็บเองได้ไหม ถ้าตอบว่าไม่ได้สักข้อ แปลว่ายังไม่ได้ส่งมอบ
บัญชีทั้งหมดต้องอยู่ในชื่อคุณ
นี่คือข้อที่พลาดกันบ่อยที่สุด และเป็นข้อที่เจ็บที่สุดเวลามีปัญหา บัญชีพวกนี้ควรสมัครด้วยอีเมลของธุรกิจ แล้วเชิญคนทำเข้ามาเป็นผู้ร่วมงาน ไม่ใช่ให้คนทำสมัครด้วยอีเมลตัวเองแล้วบอกว่าดูแลให้
- ผู้รับจดทะเบียนโดเมน คือที่ที่ต่ออายุโดเมนทุกปี ถ้าโดเมนหลุดมือ เว็บและอีเมลบริษัทดับพร้อมกัน
- DNS คือที่ที่ชี้ว่าโดเมนวิ่งไปหาเซิร์ฟเวอร์ไหน บางเจ้ารวมอยู่กับที่จดโดเมน บางเจ้าแยก
- โฮสต์หรือแพลตฟอร์มที่เว็บรันอยู่ รวมถึงบัญชีที่ผูกบัตรจ่ายค่าบริการ
- ระบบหลังบ้านที่ใช้แก้เนื้อหา พร้อมสิทธิ์ระดับเจ้าของ ไม่ใช่สิทธิ์แก้ไขเฉย ๆ
- Google Analytics และ Google Search Console ซึ่งเป็นที่เก็บประวัติทั้งหมดของเว็บ ย้ายทีหลังได้แต่ข้อมูลเก่าไม่ตามมา
- อีเมลของโดเมน ถ้ามีใช้
ความต่างระหว่างเป็นเจ้าของบัญชีกับได้สิทธิ์เข้าใช้ ฟังดูเป็นเรื่องเทคนิค แต่ผลต่างกันมาก เจ้าของบัญชีถอดสิทธิ์คนอื่นออกได้ ส่วนคนที่ได้แค่สิทธิ์เข้าใช้ ถูกถอดออกเมื่อไหร่ก็ได้ ในความสัมพันธ์แบบจ้างงาน ฝั่งที่ควรถือปุ่มถอดคือฝั่งที่จ่ายเงิน
ถ้าคนทำเว็บหายไปแล้วเว็บอยู่ต่อไม่ได้ นั่นไม่ใช่การส่งมอบ นั่นคือการเช่า
n3ver25
แยกให้ชัดว่าอะไรแก้เองได้ อะไรต้องเรียกคนทำ
ไม่มีเว็บไหนที่เจ้าของแก้ได้ทุกอย่าง และไม่จำเป็นต้องเป็นแบบนั้นด้วย สิ่งที่จำเป็นคือเส้นแบ่งที่ชัด เพื่อจะได้ไม่ต้องทักไปถามทุกครั้งที่อยากเปลี่ยนคำเดียว และไม่ไปกดอะไรที่ทำให้หน้าเว็บพังโดยไม่รู้ตัว
ของที่เจ้าของควรแก้เองได้โดยไม่ต้องพึ่งใคร คือของที่เปลี่ยนบ่อย ได้แก่ ข้อความบนหน้า ราคา รูปภาพ เวลาเปิดปิด เบอร์โทร บทความ และรายการสินค้าหรือบริการ ส่วนของที่ควรปล่อยให้คนทำจัดการ คือของที่เปลี่ยนนาน ๆ ครั้งแต่พังง่าย เช่น โครงหน้าใหม่ ระบบที่ต้องต่อกับข้างนอก และการอัปเดตตัวระบบเอง
วิธีทดสอบว่าส่งมอบจริง ไม่ใช่แค่พูดว่าส่งมอบ
อย่าเชื่อคำอธิบาย ให้ลองทำจริงตอนที่คนทำยังอยู่ตรงนั้น นัดเวลาสักหนึ่งชั่วโมง เปิดคอมของคุณเอง ล็อกอินด้วยบัญชีของคุณเอง แล้วทำสามอย่างนี้ให้จบต่อหน้าเขา
- แก้ข้อความสักประโยคบนหน้าแรก แล้วกดเผยแพร่ ไปดูหน้าเว็บจริงว่าเปลี่ยนตาม
- เปลี่ยนรูปสักรูป แล้วดูว่าหน้าเว็บไม่เพี้ยน
- เพิ่มรายการใหม่หนึ่งรายการ เช่น บทความหรือสินค้า แล้วดูว่ามันไปโผล่ในหน้ารวมเอง
ถ้าสามข้อนี้ทำได้ด้วยตัวเองจนจบ แปลว่าส่งมอบสำเร็จ ถ้าติดตรงไหนแล้วต้องให้คนทำมากดแทน ตรงนั้นคือจุดที่ยังส่งมอบไม่เสร็จ ให้แก้ตรงนั้นก่อนปิดงาน
เอกสารที่ควรได้ ไม่ต้องหนา
คู่มือสี่สิบหน้าไม่มีใครอ่าน สิ่งที่ใช้จริงคือกระดาษแผ่นเดียวที่ตอบคำถามซึ่งจะถูกถามในอีกหกเดือนข้างหน้า ตอนที่ทุกคนลืมหมดแล้ว
- รายการบัญชีทั้งหมด ว่าอันไหนอยู่ที่ไหน สมัครด้วยอีเมลอะไร และมีค่าใช้จ่ายรายปีเท่าไร
- ลิงก์เข้าหลังบ้าน พร้อมชื่อผู้ใช้ของแต่ละคนในทีม
- วิธีแก้สามอย่างที่จะแก้บ่อยที่สุด อธิบายเป็นขั้นตอนสั้น ๆ พร้อมภาพหน้าจอ
- ของที่ห้ามแตะ พร้อมเหตุผลสั้น ๆ ว่าแตะแล้วจะเกิดอะไร
- ช่องทางติดต่อเวลาเว็บมีปัญหา และขอบเขตว่าอะไรอยู่ในความดูแล อะไรคิดเพิ่ม
สิ่งที่ควรเหลือไว้ถ้าวันหนึ่งต้องเปลี่ยนคนทำ
เว็บที่ส่งมอบดีคือเว็บที่คนทำคนต่อไปรับช่วงได้โดยไม่ต้องรื้อทิ้ง แปลว่าโค้ดต้องอยู่ในที่ที่เจ้าของเข้าถึงได้ ไม่ใช่อยู่ในเครื่องคนทำคนเดียว เนื้อหาต้องดึงออกมาได้ ไม่ใช่ฝังอยู่ในโค้ดจนย้ายไม่ได้ และระบบที่ใช้ควรเป็นของที่คนอื่นในตลาดรู้จัก ไม่ใช่ของที่คนทำประดิษฐ์เองคนเดียว
ข้อสุดท้ายนี้สำคัญกว่าที่คิด เว็บที่สร้างบนเครื่องมือซึ่งมีคนใช้เป็นแค่คนเดียวในโลก ไม่ได้แปลว่าไม่ดี แต่แปลว่าเจ้าของธุรกิจไม่มีทางเลือกในวันที่ความสัมพันธ์จบลง ซึ่งเป็นวันที่มาถึงเสมอไม่ทางใดก็ทางหนึ่ง
งานที่ผมรับจึงจบด้วยการนั่งไล่รายการข้างบนนี้กับลูกค้าจริง ๆ ไม่ใช่ส่งลิงก์แล้วบอกว่าเสร็จแล้ว เพราะงานที่ลูกค้าดูแลต่อเองไม่ได้ ยังไงก็กลับมาเป็นปัญหาของทั้งสองฝ่ายอยู่ดี
อ่านต่อ
สามชิ้นที่คนอ่านจบเรื่องนี้แล้วมักอยากรู้ต่อ
