ไม่มี source code ของเว็บตัวเอง ทำอย่างไรได้บ้าง

คำถามนี้มักมาพร้อมความตกใจ คือเพิ่งรู้ว่าเว็บที่จ่ายเงินไปแล้วไม่ได้อยู่ในมือตัวเอง ขอโค้ดแล้วไม่ได้ หรือขอแล้วเงียบ คำถามถัดมาคือแล้วจะทำยังไงต่อ

คำตอบสั้น ๆ คือไม่มีโค้ดไม่ใช่จุดจบ เพราะสิ่งที่มีค่าจริงบนเว็บไม่ใช่โค้ด แต่คือโดเมน เนื้อหา และอันดับที่สะสมมา สามอย่างนี้กู้กลับมาได้เกือบหมดถ้ายังถือโดเมนอยู่

แยกก่อนว่าอะไรกู้ได้ อะไรกู้ไม่ได้

• โดเมน — กู้ได้ถ้าอยู่ในชื่อคุณ และเป็นสิ่งเดียวที่สร้างใหม่แทนไม่ได้จริง ๆ ถ้าหลุดมือ
• เนื้อหาบนหน้าเว็บ — กู้ได้ทั้งหมด เพราะมันแสดงอยู่บนหน้าจอ ก๊อบออกมาได้ทีละหน้า หรือใช้เครื่องมือดึงออกมาเป็นชุด
• รูปภาพ — กู้ได้ เซฟจากหน้าเว็บได้โดยตรง แม้ความละเอียดอาจต่ำกว่าไฟล์ต้นฉบับ
• โครงสร้างที่อยู่ของหน้า — กู้ได้ และสำคัญมาก เพราะมันคือสิ่งที่ทำให้ทำทางต่อได้ตอนย้าย
• โค้ดกับฐานข้อมูล — กู้ไม่ได้ถ้าไม่มีใครให้ แต่ในเว็บบริษัททั่วไปนี่คือส่วนที่เขียนใหม่เร็วที่สุด

ขั้นตอนที่ทำได้เองตั้งแต่วันนี้

• เช็คว่าโดเมนอยู่ในชื่อใคร ด้วยการค้น WHOIS จากชื่อโดเมนตัวเอง ถ้าไม่ใช่ชื่อคุณ นี่คือเรื่องด่วนที่สุดในทั้งหมดนี้
• ทำรายการที่อยู่หน้าเว็บทั้งหมด เปิดทีละหน้าแล้วจดลิงก์ไว้ หรือดูจากแผนผังเว็บถ้ามี ปกติอยู่ที่ชื่อโดเมนตามด้วย sitemap.xml
• ก๊อบเนื้อหาทุกหน้าลงเอกสาร แยกหน้าละไฟล์ พร้อมจดว่าหน้านั้นอยู่ที่อยู่ไหน
• เซฟรูปทั้งหมดที่ใช้อยู่ และหาไฟล์ต้นฉบับของโลโก้ถ้ายังหาได้
• ขอสิทธิ์ใน Google Analytics และ Search Console ถ้าเคยติดตั้งไว้ สองอันนี้เก็บประวัติที่ย้ายทีหลังไม่ได้

ห้าข้อนี้ใช้เวลาไม่กี่ชั่วโมงสำหรับเว็บขนาดปกติ และทำให้การทำเว็บใหม่กลายเป็นงานที่ประเมินราคาได้ แทนที่จะเป็นงานที่ต้องเดา

ถ้าโดเมนไม่ได้อยู่ในชื่อเรา

เริ่มจากขอโอนอย่างเป็นทางการก่อน โดยส่งเป็นลายลักษณ์อักษรพร้อมหลักฐานว่าเป็นผู้จ่ายเงิน หลายกรณีจบตรงนี้เพราะอีกฝ่ายไม่ได้ตั้งใจยึด แค่ลืมหรือไม่รู้ขั้นตอน

ถ้าไม่ได้ผล ผู้รับจดทะเบียนแต่ละเจ้ามีขั้นตอนพิพาทเรื่องความเป็นเจ้าของ ซึ่งใช้หลักฐานทางธุรกิจประกอบ ผมไม่ใช่ผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมายและไม่ขอวินิจฉัยแทน แต่ขั้นตอนนี้มีอยู่จริงและควรถามผู้ให้บริการโดยตรง

ทางสุดท้ายคือจดโดเมนใหม่แล้วเริ่มสะสมใหม่ ซึ่งเสียของที่สะสมมา แต่ไม่ได้เสียธุรกิจ และบางครั้งเร็วกว่าการรอผลพิพาทเป็นเดือน

ทำเว็บใหม่โดยไม่มีของเดิม แพงกว่าไหม

ไม่ ถ้ามีรายการที่อยู่หน้าเว็บกับเนื้อหาครบตามข้างบน ราคาจะเท่ากับงานทำใหม่ตามปกติ สิ่งที่ทำให้แพงขึ้นคือการไม่มีรายการที่อยู่เดิม เพราะแปลว่าทำทางต่อไม่ได้ และอันดับที่มีอยู่จะหายจริง

ขั้นตอนการทำใหม่โดยไม่ทำอันดับเดิมหาย อยู่ใน หน้ารับปรับปรุงเว็บไซต์เก่า